“Veel gastarbeiders zijn hier naartoe gehaald en ze werden eigenlijk niet goed behandeld. Ze moesten in de meest erbarmelijke omstandigheden werken, maar dachten: als ik maar voor mijn familie daar kan zorgen. En nu denk ik: is dat het wel waard geweest? Want ik heb nu het gevoel dat ik beter terug kan gaan naar Marokko, waar ik hoop heb op een betere toekomst voor mijn kinderen.” Aldus Walid Benmbarek in de NRC boekenbijlage van vrijdag 13 februari 2026 (C3).
Mij bekruipt dan het gevoel dat er iets niet klopt: het verhaal dat ze naar Nederland zijn gehaald om in erbarmelijke omstandigheden te werken lees ik te vaak en klinkt te gemakkelijk. Dus ga ik dat uitzoeken.
Zo is het gegaan
Er zijn begin jaren zeventig zo’n 4.000 Marokkaanse gastarbeiders naar Nederland gehaald, geworven door een samenwerkingsverband van grote Nederlandse bedrijven en de Nederlandse overheid. De eerder geworven Spaanse en Italiaanse gastarbeiders bleken veelal na een paar jaar terug te gaan naar hun land van herkomst en de Nederlandse industrie kampte met grote krapte op de arbeidsmarkt. Nederlanders waren steeds minder genegen om het zware werk in de industrie te doen en kozen liever voor werk in kantoren en zorginstellingen. De naar Nederland gehaalde Marokkaanse mannen werden netjes behandeld en verhaalden daarover aan hun familie en vrienden in Marokko. Daar heersten grote armoede, werkeloosheid en overheidsterreur.
Vervolgens kwamen ongeveer 10.000 Marokkaanse mannen op eigen initiatief en illegaal naar Nederland om te werken. Zij werden vaak slecht betaald door louche werkgevers die misbruik maakten van hun illegale positie. Er kwamen initiatieven van actiegroepen en gemeenten om deze illegale immigranten te legaliseren. Die initiatieven leidden geleidelijk tot succes. In het kielzog daarvan reisden nog ongeveer 10.000 Marokkaanse mannen op eigen initiatief (en illegaal) naar Nederland en vervolgens begon de gezinshereniging. Nu wonen hier ruim 400.000 mensen met een Marokkaans paspoort.
Zo is het gegaan. Een zelfgekozen slachtofferrol voelt altijd lekker.